حسين بن منصور الحلاج ( مترجم : قاسم مير آخورى )
107
مجموعه آثار حلاج ( طواسين ، كتاب روايت ، تفسير قرآن ، كتاب كلمات ، تجريات عرفانى و اشعار ) ( فارسى )
حديث است كه با دستمال از فردوس اعلى بهر وى سحرى آيد ، هر بيمارى را در جهان شفا دهد . در اين حديث سرّ « ينزل اللّه فى وقت الاسحار » « 1 » مخفى است . آنچه خبر داد از چهل هزار حكمت هر روزى ، اين چهل هزار صنعت است از صنايع قدم موصوف به صفات تجلى . در هر حكمتى در زمين نعيم بيافريد اهل معرفت را چهل هزار درجه به مراقى « 2 » غيب ، كه ميان دو درجه از آن هم چندان است كه ميان آسمان و زمين . اوّلش مكاشفه است ، آخرش مشاهده . هر گامى از آن عالم مضاعف است بر جميع ملكوت و حسنات جنان و انوار غيوب ؛ دوستان را بر مزيد باد در ابدالآباد ! [ روايت ] 4 روايت كند : از عقل وجيه « 3 » ، از سدرةالمنتهى « 4 » ، از حيات دايمه ، از روح مكنون « 5 » ، كه خداوند سبحان معروف است به آيات ، « 6 » مذكور است به صنايع ، موجود است به انوار ، معبود است به كلمات ؛ هيچ چشمى او را درنيابد ، و او همه چشمى دريابد ، ازلى است محيط . به عقل وجيه عالم نور خواهد ، كه فوق آسمان هفتم است ، و اين عقل فعّال است به امر عبوديّت ، يا عقل مفرّق « 7 » ميان صور و اشكال . اين يكى در قلب است ، و اين يكى در دماغ . يا عقل غريزى ، يا نفس مطمئنه ، يا روح ناطقه ، سدرة المنتهى آن است كه عروق او در عرش محكم است . و شاخههايش نزد كرسى است ؛ برگهايش فوق عالم عقل است . حق از آن تجلّى در عقول و ارواح كند ، اين صحيح است . خداوند متعال فرمود : « إِذْ يَغْشَى السِّدْرَةَ ما يَغْشى » « 8 » يا بدين سدرة معرفت خواهد ، آن بزرگوارتر شجره است .
--> ( 1 ) . خداوند هنگام سحر خبر را فرو مىفرستد . ( 2 ) . مراقى : نردبامها ، مدارج . ( 3 ) . وجيه : مهتر ، شريف ، زيبا ، با قدر و منزلت . ( 4 ) . سدرة المنتهى : درخت كنار است بر فلك هفتم كه منتهاى اعمال مردم و نهايت رسيدن علم خلق و منتهاى رسيدن جبرئيل است و هيچكس از آن نگذشته جز پيامبر ( ص ) . ( 5 ) . مكنون : پنهان داشته شده ، پوشيده . ( 6 ) . نجم ، آيه 14 . ( 7 ) . مفرق : پراكنده . ( 8 ) . همان ، آيهء 16 ؛ وقتى كه سدره را چيزى در خود مىپوشيد .